Tandartsangst overwinnen met EFT

Hoe vaak komt tandartsangst voor in Nederland?

Tandartsangst komt veel voor. Ongeveer veertig procent van de Nederlandse volwassenen zegt bang te zijn om naar de tandarts te gaan. Dat schrijft Ad de Jongh, hoogleraar en specialist in angst voor de tandarts. Zo'n twaalf procent is zeer tot extreem angstig. Ongeveer achthonderdduizend mensen durven helemaal niet meer te gaan.

Dus nee, je stelt je niet aan. Ik zie het in mijn praktijk elke week. Mensen schamen zich er vaak voor. Ze stellen een afspraak uit tot een kleine klacht groot is geworden. De behandeling wordt dan zwaarder. Zo lijkt de angst gelijk te krijgen.

Hoe ontstaat tandartsangst?

Tandartsangst begint meestal bij een eerdere ervaring waarin je pijn had of de controle kwijt was. Soms is één behandeling genoeg. Je lag achterover en kon niets zeggen terwijl het pijn deed. Je systeem heeft daar een les uit getrokken: hier is het niet veilig.

Die les hoeft niet eens bij een tandarts te zijn begonnen. Een ingreep in het ziekenhuis of een prik als kind kan zich ook vastzetten aan alles wat met achterover liggen te maken heeft.

Kinderen nemen het soms over van hun ouders. Ze voelen de spanning in de wachtkamer. Een goedbedoeld “het doet geen pijn” zet ze juist op scherp.

Zo wordt het een stresspatroon. Je lijf reageert al op de geur van de praktijk, lang voordat je hoofd iets kan zeggen.

Wat gebeurt er in je lijf als je bang bent voor de tandarts?

Bij tandartsangst gaat je alarm sneller af dan je kunt nadenken. Je hart gaat tekeer en je adem stokt. Dat gebeurt vanzelf. Je kiest er niet voor.

In de stoel zie ik een adem die stopt zodra ik mijn instrument pak. Ik hoor een stem die ineens dunner wordt. Vingers tikken op de armleuning terwijl de verdoving inwerkt.

Bij veel mensen begint het al eerder. Ze slapen slecht de nacht voor de afspraak. Of ze krijgen die ochtend geen hap door hun keel.

Je systeem beschermt je op de manier die het ooit geleerd heeft. Toen was dat logisch. Alleen weet je lijf nog niet dat het nu anders is.

Waarom helpt geruststelling vaak niet bij tandartsangst?

Geruststelling komt binnen in je hoofd, terwijl je angst in je lijf zit. Daarom helpt “het valt wel mee” zo weinig. Je weet het allang. Je lijf gelooft het nog niet.

Veel mensen met tandartsangst praten zichzelf al jaren moed in. Ze weten dat de tandarts aardig is en dat de verdoving werkt. Toch blijven hun schouders hoog. Met wilskracht heeft dat weinig te maken.

Je onbewuste is sneller dan je begrip. Ben je eenmaal getriggerd, dan zit je al in de reactie voordat je uitleg er iets over kan zeggen. Wil je dat het verandert, dan moet de lading van de oude ervaring zelf eraf. Daar gebruik ik EFT voor.

Hoe helpt EFT bij tandartsangst?

Met EFT haal je de lading af van de ervaring waar je angst mee begon. Daarna kun je aan die ervaring denken zonder dat je lijf meteen aanslaat. Dat noem ik ontkoppelen.

We nemen één concreet moment, bijvoorbeeld de behandeling waarbij het misging. Je geeft je spanning een cijfer van nul tot tien. Dan klop je zacht op vaste punten op je gezicht en je bovenlichaam, terwijl je aandacht bij dat moment blijft. Het cijfer zakt. We gaan door tot er niets meer opkomt.

Vaak zitten er meer momenten achter. Die nemen we een voor een.

Marlies kende me eerst als haar tandarts. Ze kwam met een afgebroken kies en een angst die veel groter was dan die kies. Die angst verdween snel. Zij schreef: “EFT is zo krachtig en Pieter leert het je zo, dat je het zelf goed kunt toepassen, zodat je het kunt blijven gebruiken.”

Hoe ziet een korte EFT oefening voor een tandartsbezoek eruit?

Een korte EFT oefening begint met een cijfer en een zin. Denk aan je volgende afspraak en voel waar het in je lijf zit. Geef het een cijfer van nul tot tien.

Klop vijf tot zeven keer met vier vingers of je handpalm op de zijkant van je andere hand, aan de pinkkant. Zeg daarbij één keer: “Ook al voel ik die spanning in mijn buik bij de gedachte aan de tandarts, toch accepteer ik mezelf.”

Klop daarna de ronde langs de acht punten. Zeg bij elk punt kort wat je voelt, bijvoorbeeld: deze spanning in mijn buik. Meet opnieuw. Doe nog een ronde zolang het cijfer zakt.

Je kunt dit thuis doen, of op het toilet van de praktijk vlak voor je afspraak. Waar de punten zitten, lees je op mijn pagina over EFT.

Gaat het om een ervaring die heeft geleid tot trauma, klop dan niet in je eentje.

Wat zegt onderzoek over EFT bij tandartsangst?

Er is weinig onderzoek naar EFT bij tandartsangst. Wat er is, gaat over kleine groepen.

In een pilotstudie uit 2017 klopten vier angstige patiënten vier minuten voor hun behandeling. Hun angstscore daalde met vijfendertig procent. Bij vier patiënten die in die tijd een tijdschrift lazen, was dat zes procent. In een casusreeks uit 2016 kregen vijf vrouwen met veel angst voor de tandarts vier sessies EFT. Bij vier van hen nam de angst duidelijk af. Bij de nameting was dat zo gebleven.

Dat zijn heel kleine groepen. Het geeft een richting en geen bewijs. Beter onderzocht is wat EFT met stress doet. Na één sessie daalt het stresshormoon cortisol meetbaar. Dat is gevonden in drie verschillende onderzoeken, uit 2012, 2019 en 2020.

Wat kun je met je tandarts afspreken als je bang bent?

Vertel je tandarts dat je bang bent, voordat je in de stoel gaat liggen. Een goede tandarts houdt daar rekening mee. Hij kan dan rustiger werken en je meer vertellen.

Spreek een stopteken af, bijvoorbeeld je hand opsteken. Dan weet je dat je zelf kunt stoppen. Dat alleen geeft al lucht.

Vraag vooraf wat er gaat gebeuren en hoe lang het duurt. Als je weet wat er komt, hoeft je lijf minder op te letten.

In mijn eigen praktijk begin ik daarom nooit meteen met de behandeling. Eerst kijken we samen wat er nodig is en waarom. Daar heb ik geleerd dat veiligheid voor verandering gaat.

Wanneer heb je meer nodig dan zelf kloppen?

Ben je al jaren niet bij de tandarts geweest, of raak je in paniek bij alleen de gedachte, ga dan niet in je eentje aan de slag. Dan is begeleiding veiliger.

Je huisarts kan je doorverwijzen naar een angsttandarts of een centrum voor bijzondere tandheelkunde. Daar werken ze elke dag met mensen die heel bang zijn. EFT kan daar goed naast. In mijn begeleiding halen we de lading van de oude ervaringen af, zodat de stap naar de stoel kleiner wordt.

Merk je dat je na het kloppen juist onrustiger wordt, of dat je er slecht van slaapt? Dan vraagt je systeem om iemand erbij. Daar is niets mis mee, want je hoeft dit niet alleen te doen.

Moet je patiënt bij mijn tandartspraktijk zijn voor EFT begeleiding?

Nee. Mijn EFT begeleiding staat los van mijn tandartspraktijk. Iedereen vanaf achttien jaar kan bij me komen, bij welke tandarts je ook loopt.

De sessies zijn online via Zoom. Je doet mee vanuit huis. Aan je gebit doe ik in die sessies niets. Ik help je de stressreactie te ontkoppelen, zodat je met meer rust naar je eigen tandarts gaat.

Noah had stress rond medische behandelingen. Nu weet ze wat ze moet doen zodra de spanning opkomt. Zij schreef: “Pieter heeft mij geholpen om weer vertrouwen in mezelf te krijgen tijdens medische behandelingen.”

Je begint met een vrijblijvend kennismakingsgesprek van een half uur. Een losse sessie kost 150 euro.

Ik wil kennismakenLees de ervaringen